Kategorie
Bez kategorii

Zakładamy wermikompostownik – krok po kroku

Po pierwsze miejsce, w zależności od skali przedsięwzięcia, celu hodowli oraz możliwości powinno być możliwie osłonięte od czynników zewnętrznych w szczególności najczęstszym problemem okazuje się bezpośrednie nasłonecznienie oraz zbyt niska lub wysoka temperatura.

Wariant pierwszy – mamy przydomowy/ogrodowy kompostownik na zewnątrz i chcemy do niego zainstalować dżdżownice aby lepiej pracował a uzyskany kompost był lepszej jakości.

Prawda jest taka że taki kompostownik aby był odpowiednio skuteczny oraz aby możliwe było przezimowanie naszej hodowli przez zimę musi być odpowiednio masywny – absolutne minimum to 1x1x1m materii organicznej której nie można usuwać na jesień w przypadku naszych ostatnich łagodniejszych zim i 1,5×1,5×1,5m aby być bezpiecznym. Dżdżownice instynktownie szukają sobie bezpiecznego schronienia oddalając się od źródeł ciepła i zimna. Kompostownik należy zabezpieczyć od dołu siatką aby uniemożliwić wyjadanie dżdżownic przez myszy, ryjówki i krety. Trzeba również pamiętać aby nie dorzucać świeżej materii organicznej jak np. skoszona trawa bezpośrednio do kompostownika w ilości przekraczającej warstwy 5cm ze względu na możliwość przegrzania naszej hodowli, optymalnie było by dorzucać pokarm wstępnie przekompostowany bez ryzyka podgrzania. Z doświadczenia wiem również że w przypadku dużych pryzm jest duży problem z utrzymaniem odpowiedniej wilgotności w całej objętości pryzmy, boki szybko wysychają a środek jest zbyt mokry, najlepszym rozwiązaniem jest jej przykrycie od góry folią lub geowłókniną. Trzeba spojrzeć realistycznie na możliwości naszej hodowli, 200-500 dżdżownic zakupionych na wiosnę o masie poniżej 0,3kg nie ma żadnych szans na przerobienie dużych ilości biomasy znajdującej się już w kompostowniku. Osobiście spodziewałbym się widzialnych pozytywnych skutków w drugim lub trzecim roku hodowli. Na jesień i zimę gdy średnia temperatura powietrza spada poniżej 5 stopni aktywność dżdżownic gwałtownie maleje.

Wariant drugi – nie posiadamy kompostownika ale mamy odpadki kuchenne, które obecnie wyrzucamy do zielonych kontnerów na BIO.

Jeżeli mamy dostęp do balkonu lub garażu to jest to idealne miejsce w czasie gdy temperatura w nich mieści się w przedziale od 5 do 30 stopni, w innym przypadku musimy pomyśleć o miejscu w domu, skrytce lub piwnicy. Odpowiednio prowadzona wermikultura nie wydziela nieprzyjemnych zapachów.

W Polskich domach miejscem na kosz na śmieci jest miejsce pod zlewem, ze względu na jego umiejscowienie oraz nasze dziedzictwo narodowe uważam że jest to najlepsze miejsce w domu na wermikulturę.

W piwnicach, skrytkach i innych pomieszczeniach gospodarczych również możemy prowadzić naszą działalność. Aby zacząć potrzebujemy pojemnik o objętości około 15L lub więcej (może to być np. wiadro, kuweta budowlana tzw. kasta, akwarium, pojemnik po klockach, organizer plastikowy – najlepiej gdy jest to pojemnik z polipropylenu który to jest jednym z bezpieczniejszych plastików), większy pojemnik wystarczy na dłuższy okres bezobsługowy. Zanim namnoży nam się odpowiednia ilość dżdżownic musimy być bardzo ostrożni aby nie przekarmić naszej hodowli. Dżdżownica zjada w ciągu dnia w optymalnych warunkach (głównie temperaturowych) do połowy masy swojego ciała na dobę, w przypadku osobników dorosłych jest to ok 0,3-1g masy własnej co przy zakupie 500 szt. dżdżownic daje nam 500 mordek do wykarmienia równowartością 100g biomasy (nie wszystkie dżdżownice będą dorosłe) dziennie lub około pół kilograma do kilograma odpadków w skali tygodnia. Zanim namnoży nam się odpowiednia ilość dżdżownic aby na bieżąco konsumować nasze odpadki proponuję dawkować im pokarm a nadmiar wyrzucać do pojemników BIO lub jeżeli mamy dużą zamrażarkę możemy mrozić odpadki na później, jest to jednak rozwiązanie przejściowe, po rozmrożeniu powinny odczekać min. dobę aby nabrały temperatury otoczenia przez karmieniem.

Do pustego pojemnika (o pojemności przynajmniej 15L) wrzucamy około 5L objętości porwanego kartonu, tektury falistej lub odkwaszonego torfu, porwanych gazet itp. całość zwilżamy porządnie będzie to siedlisko dla naszych podopiecznych które zupełnie przy okazji pozwoli na zaabsorbowanie nadplanowych ilości wilgoci z odpadków oraz w przypadku zalania stworzy komory powietrzne i dużą powierzchnię pozwalając na osuszenie całości. Jeżeli jesteśmy pewni swoich umiejętności nie musimy w wiadrze wiercić dziur w celu stworzenia odcieku na nadmiar wilgoci, na początku mocno zalecam takie rozwiązanie, wiadro wstawia się wtedy na podstawkę (jak pod doniczkę) lub kuwetę a uzyskanym odciekiem możemy bezpiecznie nawozić rośliny w domu.

Na górę wiadra nie nakładamy pokrywki, pokrywkę robimy z kartonu lub folii na samą zawartość wiadra i odkrywamy ją za każdym razem gdy karmimy. Jako górne zamknięcie pojemnika stosujemy szmatkę zamocowaną na gumkę/sznurek jak np. starą koszulkę bawełnianą, rajstopy lub resztkę moskitiery. Ograniczy ona możliwość zalęgnięcia się niepożądanych organizmów (muszki owocowe itp.) w naszej hodowli a w przypadku ich wystąpienia ograniczy ich uciążliwość jednocześnie doprowadzając tlen do środka. Do tak przygotowanego wiadra wkładamy nasze zakupione 500 dżdżownic, całość dodatkowo zraszamy wodą, po tygodniu zaczynamy karmienie w ilości 300g co trzy dni lub 500g odpadków co tydzień plus pół kieliszka ok. 25ml pokruszonych skorupek jaj kurzych ewentualnie drobnego piasku.

Aby właściwie określić ilość pokarmu jaką potrzebują dżdżownice należy sprawdzić ile odpadków zostało po ostatnim karmieniu, po 3 dniach od karmienia powinno być mało odpadków, po tygodniu prawie w ogóle. Jeżeli po trzech dniach nie ma nic to karmimy za mało, jeżeli po tygodniu zostaje dużo pokarmu to karmimy za dużo. Im bardziej rozdrobniony pokarm tym może zostać przerobiony szybciej. Objętościowo odpadki zmniejszają swoją objętość o około 70-80% co spowodowane jest przez działalność dżdżownic. Co 4 karmienia dobrze jest dorzucić razem z pokarmem odrobinę świeżego kartonu lub tektury falistej oraz pokruszonych skorupek jaj.

Kategorie
Wermikultura

Korzyści – wermikompost

Wermikompost w porównaniu do nawozów mineralnych nie zawiera znaczących ilości wartości odżywczych NPK, prawdziwa jego wartość polega na różnorodności mikrobiologicznej dostarczanej wraz z wermikompostem. Żywe kultury bakterii i grzybów kolonizują okolice korzeni roślin uodporniając je na choroby, zwiększają przyswajalność substancji odżywczych, zwiększają tolerancję na mróz i zmniejszają stres związany ze zbyt wysoką temperaturą lub okresowym brakiem wody. Dodatkowo flora i fauna wermikompostu usuwa toksyny, metale ciężkie i patogeny co pozwala na rekultywację ziem zniszczonych np. nieodpowiednim nawożeniem lub niezbilansowaną polityką uprawową. Najlepszym źródłem wermikompostu jest własna hodowla dżdżownic, wtedy mamy gwarancję, że produkt jest odpowiednio świeży, wiemy co dżdżownice dostają na wejściu, wiemy czego się spodziewać na wyjściu. Wermikompost jest na tyle cennym produktem, że pod roślinę nie powinniśmy go dawać więcej niż 100ml na sezon, najlepiej w okresie sadzenia lub na wiosnę gdy nie ma ryzyka przemarzania gleby.

Przy obecnym rozmiarze naszej hodowli nie jesteśmy w stanie zapewnić płynności w dostępności wermikompostu na handel ponieważ w całości zużywamy go do własnych upraw. Jeżeli jednak potrzebujecie Państwo małe ilości prosimy o kontakt.

Kategorie
Wermikultura

Literatura

Ze względu na stosunkowo trudno dostępne zbiory literatury traktującej o temacie pozwolę sobie na stworzenie strony z odnośnikami do wydań papierowych oraz artykułów online traktujących o tematyce wermikultury. W miarę jak będę docierał do coraz większej ilości źródeł tak strona będzie uzupełniana. Dla posługujących się językiem Szekspira źródła będą miały przed tytułem dopisek EN. Miłej lektury.

  • Kostecka J. 1994. Poradnik hodowcy dżdżownic. AR w Krakowie, Filia w Rzeszowie
  • Kostecka J. 1996. Dżdżownice, ich hodowle oraz perspektywy zastosowania tej grupy zwierząt w działaniach proekologicznych. Post. Nauk Rol.
  • Kostecka J. 1998. Wermikultura w Polsce w świetle prowadzonych obecnie badań. Post. Nauk Rol.
  • Kostecka J. 2000. Badania nad wermikompostowaniem odpadów organicznych. Zesz. Nauk. AR w Krakowie,
  • Kostecka J. 2003. Miejsce wermikultury w gospodarstwie ekologicznym. Zesz. Nauk. AR w Krakowie,
  • EN Kostecka J., Błażej J. 2000. Growing plants on vermicompost as a way to produce high quality foods. Bull. of the Polish Acad, of Scien., Biol. Scien.

Wykorzystanie wermikultury w utylizacji osadów ściekowych

http://miesiecznikchemik.pl/wp-content/uploads/2016/12/CH_10_16_Bozym_PL.pdf

EN Let the worms eat your organic waste – Vermicomposting | David Witzeneder | TEDxDonauinsel

Kategorie
Wermikultura

Wermikultura

Wermikultura jest to nic innego jak przemyślana intensywna hodowla dżdżownicy dająca w swoim wyniku korzyści dla hodowcy w postaci produkcji nawozu dla uprawianych roślin oraz jako sposób na utylizację odpadów powstających w gospodarstwie czy to rolnym czy domowym. W zależności od skali do hodowli używa się różnych rozwiązań oraz technologii.

W przypadku małych ilości produkowanych odpadków z 3-4 osobowej rodzinnej kuchni wystarczające jest wiadro 30L z nawierconymi dziurkami na odciek na dnie i siatka na gumce jako zamknięcie chroniące naszą hodowlę od much oraz innych niepożądanych stworzeń jednocześnie doprowadzając powietrze. Dobrze prowadzona hodowla nie wydziela nieprzyjemnych zapachów, pachnie jak wilgotny las po deszczu. Rozwinięciem takiej hodowli może być kolejne identyczne wiadro.

Do średnich możemy zaliczyć pryzmy kompostowe na podłożu umożliwiającym odciek oraz zabezpieczonym przed dostępem kretów, ryjówek oraz myszy siatką lub płytą betonową od spodu oraz siatką lub plandeką zabezpieczającą przed ptakami z góry. Rozwiązaniem najczęściej stosowanym w gospodarstwach jest odpowiednio zabezpieczony kompostownik który dodatkowo zasiedlany jest dżdżownicą kalifornijską aby przyśpieszyć proces kompostowania. Jest to rozwiązanie najbardziej efektywne ekonomicznie jednak należy pamiętać o zapewnieniu odpowiednich warunków w szczególności w miesiącach zimowych aby pryzma nie przemarzła nie można wybierać z niej materiału na jesień oraz sama pryzma musi być masywna, umiejscowiona w osłoniętym od wiatru miejscu. Sugeruję aby jej szerokość wynosiła 2m dla dostępu i nie mniej niż półtora metra wysokości. Pryzmy kompostowej z dżdżownicami nie można traktować jak zwykłej pryzmy, w szczególności trzeba zadbać o jej regularne zraszanie, warstwy świeżego pokarmu nie powinny przekraczać 5cm grubości lub powinny być odpowiednio wcześniej wstępnie skompostowane aby nie doszło do przegrzania pryzmy. Rozwiązaniem pozwalającym na większą kontrolę warunków środowiskowych jest hodowla pod osłonami lub w budynkach na pryzmach, w systemach skrzyniowych lub ciągłego przepływu (cft) gdzie pożywienie dla hodowli podawane jest od góry złoża a gotowy wermikompost wykruszany jest od spodu z pomocą noża odcinającego przeciąganego linką stalową lub łańcuchem lub ręcznie za pomocą grabi.

Duże hodowle związane są wybitnie z przemysłem, gdzie głównym celem nie jest hodowla sama w sobie tylko praktyczna możliwość usunięcia odpadków organicznych, szlamów poprodukcyjnych oraz innych zbędnych składników produkowanych przy okazji a nie mających wartości jako takich. Do utylizacji metodą wermikompostowania nadają się odpady z przemysłu papierniczego, olejowego, browarów. Wytworzony wermikompost z uwagi na małą różnorodność pożywienia na wejściu ma nieco gorsze parametry jednak produkowany w dużych ilościach niskim kosztem nadaje się idealnie do rekultywacji gleb zniszczonych oraz nawożenia terenów jak parki, skwery czy ogólnie pojęte tereny zielone.

Kategorie
Wermikultura

Dżdżownice

Dżdżownice istnieją na naszej planecie od około 600 milionów lat, w środowisku naturalnym długość ich życia wynosi średnio 3 lata, w hodowlach osłoniętych nawet 8 lat. W idealnych warunkach dżdżownica przetwarza połowę swojej masy ciała na wermikompost w ciągu dnia. Idealne warunki to siedlisko wilgotne o temperaturze od 5 do 30 stopni Celsiusza osłonięte od promieni słonecznych oraz pH w okolicach neutralnego. W środowisku naturalnym oraz w hodowlach dżdżownica poprzez ruch swojego ciała, rozdrabnianie materii organicznej, odżywianie i wydalanie przyśpiesza nawet ośmiokrotnie procesy rozkładu materii organicznej w bardzo dobrze przyswajalny przez rośliny wermikompost.

Wśród gatunków dżdżownic najbardziej użytecznym z punktu widzenia wermikompostowania jest kompostowiec różowy łac. eisenia fetida zwany potocznie dżdżownicą kalifornijską. Kompostowiec w odróżnieniu od większości dżdżownic nie kopie głęboko w ziemi lecz zajmuje miejsce w górnych 30 cm gleby najbogatszej w rozkładającą się materię organiczną do tego podąża za pokarmem co niejednokrotnie ułatwia separacje wermikompostu od dżdżownic. Dżdżownice w sprzyjających warunkach rozmnażają się bardzo szybko podwajając swoją liczbę co 60-80 dni co oznacza że ich liczba zwiększa się 64x w ciągu roku. Gatunek eisenia fetida jest szczególnie odporny na zasolenie gleby, zanieczyszczenia oraz metale ciężkie, nie straszna im pleśń, grzyby, toksyny produkowane przez chwasty czy gnijące odpadki. W zestawieniu z innymi gatunkami dżdżownic eisenia fetida to prawdziwy twardziel.

Czym żywią się dżdżownice kompstujące?

W dużym uproszczeniu rozkładającą się materią organiczną, kompostem, surowymi i gotowanymi owocami i warzywami, fusami z kawy oraz herbaty, skoszoną trawą, liśćmi, odpadami z rolnictwa, obornikiem krowim, końskim, kozim, owczym. Odpadami z przemysłu gorzelniczego, browarnianego oraz papierem. Na przemysłową skalę używa się ich do oczyszczania odpadów biologicznych w oczyszczalniach ścieków, do rekultywacji gleb zniszczonych oraz zasolonych.

W małej skali gospodarstwa domowego żywią się wszelkimi odpadami z kuchni jak obierki warzyw i owoców (skórki cytrusów, czosnek i cebula smakuje im mniej niż np. kabaczki, dynia lub arbuz). Z uwagi na dużą fluktuację ilości pokarmu dostępnego z kuchni zaleca się mrożenie pokarmu na później w przypadku jego nadmiaru – w szczególności na początku gdy nasza mała armia jest nieliczna. Rozdrabnianie odpadków przy pomocy mixera z wodą lub pocięcie nożem na mniejsze kawałki przed podaniem spowoduje że odpadki szybciej zostaną przyswojone przez dżdżownice. Ze względu na budowę swojego przewodu pokarmowego potrzebują drobne kamyczki które (tak samo jak kury) używają jak małe żarna do rozdrabniania pokarmu wewnątrz swoich przewodów pokarmowych, idealnie do tego celu nadaje się drobny piasek, pokruszone skorupki jajek oraz kruszony dolomit.

Podsumowując, dżdżownice to wyjątkowo pożyteczne i pracowite organizmy, które jeżeli zapewnimy im warunki zbliżone do optymalnych oraz odpadki organiczne odwdzięczą nam się przetworzeniem dostarczanego pokarmu w wermikompost, nieoceniony żywy organiczny nawóz o lepszych właściwościach niż kompost oraz nawozy chemiczne. Dżdżownice to takie podziemne pszczoły, nie dają miodu, dają nawóz dla roślin jednocześnie drążąc tunele poprawiają natlenienie korzeni i strukturę gleby.

Kategorie
Ogólne

Dlaczego?

Większość rzeczy w naszym życiu robimy z jakichś powodów, chodzimy do szkoły aby uczyć się nowych rzeczy, do pracy chodzimy aby zarobić pieniądze na przeżycie, rachunki oraz realizowanie pasji i hobby, poznajemy nowych ludzi ponieważ jesteśmy zwierzętami stadnymi i nasze istnienie wpisane jest w funkcjonowanie w społeczeństwie. Od lat obserwujemy odejście od natury na rzecz budowania coraz gęściej zabudowanych skupisk ludzkich, coraz więcej ludzi przeprowadza się za pracą oraz za lepszym życiem z terenów wiejskich oraz podmiejskich do miast. W Polsce oraz wysoce zurbanizowanych społeczeństwach zachodnich duża część ludzi zwłaszcza młodych straciła całkowicie kontakt z produkcją żywności, nie wiedzą lub nie chcą wiedzieć w jaki sposób produkowana jest żywność oraz w jaki sposób jest przetwarzana zanim trafi na ich talerze. Młodych jak i starych często nie interesuje również co dzieje się z odpadkami przez nich „produkowanymi” ich cyklem życia. Ich zainteresowanie własnymi odpadkami kończy się gdy znajdują się w koszu na śmieci.

Uważam że nie jest ważne co mamy ale kim jesteśmy i co robimy z tym co mamy dostępne. Moim celem dla tej strony jest popularyzacja przydomowych hodowli dżdżownicy kalifornijskiej w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery z materii organicznej rozkładającej się na wysypiskach i składowiskach odpadów w sposób niekontrolowany. Powyższe uda mi się tylko dzięki waszemu działaniu i wsparciu za które dziękuję z góry. Dziękuję że czytacie i Wam zależy, jednocześnie zachęcam do lektury pozostałych materiałów znajdujących się na tej stronie. Pamiętajcie że prawdziwe zmiany zaczynamy zawsze od siebie, jakkolwiek jest to niewygodne i niepraktyczne tak właśnie jest.